Ndërgjegjësimi për Sigurinë Kibernetike

Në kuadër të masave për forcimin e sigurisë së informacionit dhe mbrojtjen e infrastrukturës digjitale, Universiteti i Sporteve të Tiranës (UST) synon të rrisë ndërgjegjësimin e studentëve, personelit akademik dhe administrativ mbi sigurinë kibernetike dhe mbrojtjen e të dhënave personale.

Studentët duhet të zbatojnë praktika të sigurta gjatë përdorimit të postës elektronike, platformave akademike dhe pajisjeve elektronike, me qëllim parandalimin e aksesit të paautorizuar dhe kërcënimeve kibernetike.

Disa nga masat kryesore të sigurisë përfshijnë:

Autentikimi me shumë faktorë (MFA): Përdorimi i një metode shtesë verifikimi gjatë hyrjes në llogarinë institucionale.
Mbrojtja e fjalëkalimeve: Përdorimi i fjalëkalimeve të sigurta dhe shmangia e shpërndarjes së tyre te persona të tjerë.
Phishing: Identifikimi i mesazheve elektronike mashtruese që synojnë përvetësimin e kredencialeve dhe të dhënave personale.
Ransomware dhe programe keqdashëse: Ndërgjegjësimi mbi rreziqet që vijnë nga hapja e dokumenteve, lidhjeve ose programeve të dyshimta.
Siguria e të dhënave personale: Ruajtja e konfidencialitetit të informacionit gjatë përdorimit të shërbimeve digjitale.

Studentët këshillohen të mos ndajnë kredencialet e tyre institucionale dhe të raportojnë çdo aktivitet të dyshimtë që mund të cenojë sigurinë e llogarisë.

Vëmendje e veçantë i kushtohet kërcënimeve Ransomware dhe Phishing, të cilat mund të cenojnë sigurinë e pajisjeve kompjuterike, llogarive elektronike dhe informacionit institucional.

Për këtë qëllim, paraqiten disa informacione dhe rekomandime praktike për identifikimin e këtyre kërcënimeve, parandalimin e tyre dhe veprimet që duhen ndërmarrë në rast dyshimi për një incident të sigurisë kibernetike.

Ransomware: Programet Keqdashëse dhe Shantazhuese

Ransomware është një lloj programi keqdashës që bllokon aksesin në sistemet kompjuterike ose enkripton skedarët dhe të dhënat, duke i bërë ato të paarritshme për përdoruesit. Autorët e sulmeve shpesh kërkojnë pagesa për rikthimin e aksesit ose dekriptimin e informacionit.

Këto sulme mund të shkaktojnë humbje të të dhënave, ndërprerje të shërbimeve dhe dëme të konsiderueshme në funksionimin e institucioneve.

Mënyrat më të zakonshme të infektimit përfshijnë:

Hapjen e dokumenteve të infektuara të bashkëngjitura në email.
Klikimin në lidhje të dyshimta ose mashtruese.
Shkarkimin e programeve nga burime të panjohura.
Përdorimin e programeve kompjuterike të piratuara.
Lidhjen e pajisjeve USB ose disqeve të jashtme të infektuara.
Shfrytëzimin e dobësive të sigurisë në sisteme të papërditësuara.

Masat parandaluese ndaj Ransomware

Për të minimizuar rrezikun e infektimit, rekomandohet:

Mos hapni dokumente ose lidhje elektronike nga dërgues të panjohur apo të dyshimtë.
Përdorni vetëm programe të autorizuara dhe të licencuara.
Mbani të përditësuar sistemin operativ dhe aplikacionet kompjuterike.
Mos çaktivizoni programet antivirus dhe mekanizmat e sigurisë.
Shmangni përdorimin e pajisjeve USB me origjinë të panjohur.
Ruani dokumentet në platformat institucionale të miratuara dhe ndiqni procedurat për kopjet rezervë të informacionit.
Raportoni menjëherë çdo sjellje të pazakontë të pajisjeve kompjuterike.

Phishing: Mashtrimet përmes Postës Elektronike

Phishing është një formë sulmi kibernetik që realizohet përmes mesazheve mashtruese, të cilat synojnë të përfitojnë informacione personale, kredenciale të aksesit ose të nxisin përdoruesit të hapin lidhje dhe dokumente të dëmshme.

Mesazhet Phishing shpesh paraqiten si komunikime zyrtare nga institucione, banka, kompani teknologjike ose persona të njohur, duke krijuar përshtypjen e një komunikimi të besueshëm.

Treguesit kryesorë të një emaili të dyshimtë janë:

Kërkesa urgjente për verifikimin e llogarisë elektronike.
Njoftime të papritura për bllokimin ose çaktivizimin e llogarisë.
Kërkesa për dhënien e fjalëkalimeve ose kodeve të autentikimit.
Lidhje elektronike që drejtojnë drejt faqeve të panjohura.
Dokumente të bashkëngjitura që nuk priten nga përdoruesi.
Adresa dërguesish që nuk përputhen me organizatën që pretendojnë se përfaqësojnë.

Masat parandaluese ndaj Phishing

Verifikoni gjithmonë adresën e dërguesit.
Mos klikoni në lidhje të dyshimta.
Mos ndani fjalëkalimet ose kodet e verifikimit me persona të tjerë.
Mos miratoni kërkesa autentikimi MFA që nuk i keni iniciuar.
Përdorni vetëm adresat dhe platformat zyrtare për aksesimin e shërbimeve institucionale.
Në rast dyshimi, verifikoni përmbajtjen e mesazhit përmes një kanali tjetër të besueshëm.
Raportoni mesazhet e dyshimta te Sektori i Teknologjisë së Informacionit.

Siguria e Postës Elektronike Institucionale

Posta elektronike institucionale është një mjet i rëndësishëm për komunikimin akademik dhe administrativ në Universitetin e Sporteve të Tiranës.

Studentët dhe personeli duhet të tregojnë kujdes të veçantë gjatë përdorimit të llogarive institucionale, duke shmangur shpërndarjen e kredencialeve dhe duke përdorur mekanizmat e autentikimit me shumë faktorë (MFA).

Përdorimi i Microsoft Authenticator dhe metodave të tjera të miratuara të autentikimit ndihmon në reduktimin e rrezikut të aksesit të paautorizuar.

KUJDES! PARA SE TË KLIKONI, VERIFIKONI BURIMIN DHE PËRMBAJTJEN E MESAZHIT.

Përdorimi i Sigurt i Pajisjeve USB

Pajisjet USB dhe mediat e jashtme të ruajtjes mund të përmbajnë skedarë ose programe keqdashëse që rrezikojnë sigurinë e kompjuterëve dhe të rrjetit institucional.

Për këtë arsye, rekomandohet shmangia e përdorimit të pajisjeve të jashtme të panjohura dhe respektimi i kufizimeve të vendosura nga institucioni.

Për ruajtjen dhe shkëmbimin e dokumenteve elektronike, preferohet përdorimi i platformave institucionale të miratuara, si Microsoft OneDrive dhe SharePoint, duke respektuar të drejtat e aksesit dhe politikat e sigurisë.

Çfarë duhet të bëni në rast dyshimi për një incident kibernetik?

Nëse dyshoni se kompjuteri ose llogaria juaj institucionale është komprometuar:

Ndërprisni menjëherë aktivitetin e dyshimtë. Mos hapni dokumente ose lidhje të tjera të panjohura.
Shkëputeni pajisjen nga rrjeti, nëse dyshoni për infektim me program keqdashës.
Mos ndërmerrni veprime të paautorizuara, si formatimi i pajisjes ose instalimi i programeve për largimin e infeksionit.
Kontaktoni menjëherë Sektorin e Teknologjisë së Informacionit, duke përshkruar problematikën e konstatuar.
Ndiqni udhëzimet e personelit IT për trajtimin dhe zgjidhjen e incidentit.

Mbështetje dhe Raportim

Për çdo dyshim mbi një email, dokument, lidhje elektronike apo aktivitet të pazakontë në pajisjet dhe llogaritë institucionale, studentët dhe personeli mund të kontaktojnë:

Sektori i Teknologjisë së Informacionit

Email: helpdesk@ust.edu.al

Raportimi në kohë i incidenteve dhe bashkëpunimi me personelin përgjegjës janë thelbësorë për kufizimin e rreziqeve dhe mbrojtjen e sistemeve universitare.

Siguria kibernetike është përgjegjësi e përbashkët. Kujdesi dhe ndërgjegjësimi i çdo përdoruesi kontribuojnë në mbrojtjen e informacionit dhe funksionimin e sigurt të shërbimeve digjitale të Universitetit të Sporteve të Tiranës.